Shqipëria Rurale në Harresë: 13% e Territorit Braktiset nga Popullsia

Një analizë e thelluar mbi braktisjen e zonave nga viti 2011 deri në 2023, e bazuar në të dhënat e INSTAT-it dhe e ndërmarrë në kuadër të propozimeve për reformën territoriale, tregon një panoramë shqetësuese: fenomeni i braktisjes është i përhapur në thuajse të gjithë vendin, por theksohet më së shumti në zonat malore, të thella dhe me dendësi të ulët popullsie.

Sipas kësaj analize, sipërfaqja e klasifikuar si e braktisur arrin në rreth 13% të territorit total, ose afërsisht 1,519 kilometra katrorë. Kjo shifër nënvizon urgjencën e adresimit të këtij problemi demografik dhe social.

Përqendrimi më i madh i zonave të braktisura vërehet në veri dhe verilindje të vendit, duke përfshirë bashki si Tropoja, Kukësi, Dibra, Mati, Mirdita, Fushë-Arrëzi, Puka dhe Malësia e Madhe. Në këto rajone, zonat e kuqe që tregojnë braktisjen janë më të dendura dhe shtrihen në hapësira të gjera, duke dëshmuar për një largim masiv të popullsisë nga fshatrat dhe vendbanimet periferike.

Fenomeni është i dukshëm edhe në brezin qendror-lindor të Shqipërisë, me zona të prekura në Librazhd, Elbasan, Gramsh, Përrenjas dhe Skrapar, si dhe në disa pjesë të Beratit e të Korçës. Edhe në jug, harta tregon një prani të konsiderueshme të zonave të braktisura në bashki si Përmeti, Tepelena, Kolonja, Memaliaj, Gjirokastra dhe zona të tjera të brendshme.

Në kontrast, korridori perëndimor dhe qendrat e mëdha urbane duken më pak të prekura. Zona me dendësi më të lartë popullsie, si Tirana, Durrësi, Fieri dhe pjesë të bregdetit, shfaqin grumbullime më të forta të popullsisë dhe relativisht më pak sipërfaqe të braktisura në bërthamën e tyre. Megjithatë, edhe në periferi dhe në njësitë më të largëta të këtyre zonave, sërish shfaqen vatra braktisjeje.

Kjo hartë konfirmon një zhvendosje të vazhdueshme të popullsisë nga zonat rurale, malore dhe me akses më të dobët, drejt qendrave urbane dhe ultësirës perëndimore. Braktisja e rreth 13% të territorit të vendit është pasojë e një sërë faktorësh ekonomikë dhe demografikë. Shkaku kryesor lidhet me tkurrjen ekonomike të fshatrave dhe zonave malore, ku mungesa e mundësive për punësim dhe vështirësitë në sigurimin e të ardhurave e bëjnë jetesën e përditshme të pamundur për banorët.

Kjo situatë rëndohet ndjeshëm nga mungesa e shërbimeve thelbësore publike, si infrastruktura rrugore e amortizuar, mungesa e transportit publik, si dhe vështirësitë në aksesimin e kujdesit shëndetësor dhe arsimit cilësor në zonat e thella. Emigracioni i lartë dhe largimi masiv i popullsisë, veçanërisht i shtresës së re, drejt qendrave urbane brenda vendit apo jashtë shtetit, kanë lënë pas zona të tëra të boshatisura. Plakja e popullsisë në këto rajone ka përshpejtuar rënien demografike, duke sjellë shuarje natyrore të vendbanimeve.

Kjo ecuri ka krijuar polarizim territorial, ku përqendrimi i investimeve, zhvillimit dhe mundësive ekonomike në korridorin perëndimor dhe në qendrat e mëdha urbane ka tërhequr popullsinë, duke lënë pas në harresë të thellë fshatrat dhe zonat periferike.