Raporti Vjetor i SPAK 2025: Rritje Hetimesh dhe Sfidat e Luftës kundër Korrupsionit në Nivel të Lartë
Prokuroria e Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK) ka publikuar raportin e saj vjetor për vitin 2025, duke theksuar rritjen e aktivitetit hetimor dhe duke nxjerrë në pah sfidat kyçe me të cilat përballet institucioni në luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar.
Bilanci i Hetimit: Zyrtarët e Lartë në Shënjestër
Raporti i SPAK tregon një intensifikim të punës, me një rritje prej 3.8% të hetimeve të përfunduara në krahasim me vitin 2024, duke shkuar nga 58 në 60. Edhe pse numri i hetimeve të regjistruara ishte më i vogël, rezultatet tregojnë efikasitet në mbylljen e tyre.
Një nga pikat më të theksuara është dërgimi për gjykim i mbi 50% të zyrtarëve dhe ish-zyrtarëve të lartë të hetuar, konkretisht 18 nga 30 persona. Kjo shifër dëshmon vendosmërinë e SPAK për të ndjekur penalisht abuzimet në nivelet më të larta të administratës publike. Gjatë vitit 2025, 10 prej tyre janë dënuar me vendim të formës së prerë.
Në total, SPAK ka shënuar një rritje prej 17.7% të çështjeve/hetimeve të reja dhe 12.2% të çësjeve/hetimeve të përfunduara. Janë dërguar në gjykatë 24 procedime me 147 të pandehur për korrupsion jo të nivelit të lartë, si dhe 10 procedime me 13 të pandehur për korrupsion të nivelit të lartë. Janë regjistruar 6 procedime të reja me 16 persona nën hetim për zyrtarë të lartë.
Sfidat e SPAK: Kërcënime dhe Kuadër Ligjor
Pavarësisht progresit, SPAK ka identifikuar edhe sfida madhore që kërkojnë zgjidhje urgjente për funksionimin optimal të institucionit. Ndër to përmenden:
- Kërcënimet nga krimi: Rritja e kërcënimeve nga krimi i organizuar, e nxitur edhe nga retorika politike dhe mediatike, që mund të ndikojë në perceptimin publik dhe autoritetin e SPAK.
- Mospërcaktimi ligjor i statusit të prokurorëve: Mospërcaktimi i qartë ligjor i statusit të prokurorëve të posaçëm pas përfundimit të mandatit kërcënon vijimësinë e hetimeve dhe standardet profesionale.
- Mungesa e këshilltarëve ligjorë: Mungesa e këshilltarëve ligjorë me përvojë ndikon në cilësinë e hetimeve dhe ndjekjen e çështjeve në të gjitha shkallët e gjykimit.
- Bashkëpunimi me institucionet publike: Edhe pse ka përmirësime, bashkëpunimi me institucionet, veçanërisht me Policinë e Shtetit, duhet të intensifikohet.
- Sistemi i Menaxhimit të Çështjeve (CMS): Konsolidimi i mëtejshëm i moduleve ekzistuese dhe integrimi i funksionaliteteve të reja mbeten prioritet.
- Njësia e analizës: Ngritja e një strukture të specializuar për mbështetjen e hetimeve komplekse dhe matjet e riskut vazhdon të jetë sfidë.
- Statusi i specialistit ndërlidhës: Statusi aktual si nëpunës civil nuk përputhet plotësisht me funksionet e tij sipas ligjit, duke kërkuar një përcaktim më të qartë të pozicionit dhe kompetencave.
- Shqyrtimi i kërkesave nga autoritetet e huaja: Mungesa e kompetencës për njohjen dhe ekzekutimin e vendimeve penale të huaja, përfshirë ekstradimin, mbetet problematike.
- Kompetenca e Gjykatave të Posaçme: Mungesa e kompetencës për shqyrtimin e kërkesave në fazën e ekzekutimit të vendimeve penale për subjektet e posaçme detyron trajtimin nga gjykatat e juridiksionit të përgjithshëm, duke rritur kohëzgjatjen.
- Ekstradimi/deportimi i shtetasve shqiptarë: Procesi i ekstradimit vazhdon të jetë sfidues dhe kërkon nënshkrimin e marrëveshjeve dypalëshe, pavarësisht përmirësimeve me disa shtete.
SPAK paralajmëron se çdo nismë ligjore ose institucionale që do të synonte kufizimin e mjeteve procedurale dhe pavarësinë e saj, do të përbënte rrezik serioz për funksionin kushtetues të institucionit dhe për vetë shtetin e së drejtës.
